Trang chủ > Kỹ Thuật Optibelt > Optikrik O, I, II, III: chọn cỡ và cách đo lực căng dây curoa đúng

Optikrik O, I, II, III: chọn cỡ và cách đo lực căng dây curoa đúng

Cách chọn cỡ Optikrik O, I, II, III theo tiết diện dây và đường kính puly, đọc thang đo, đo lực căng trên nhánh dây và khi nào nên dùng máy đo tần số Optibelt TT.

Bạn muốn xem nhanh?

Nhờ ChatGPT tóm tắt nội dung bài viết này chỉ trong vài giây.

TÓM TẮT VỚI CHATGPT

Thước Đo Lực Căng Optibelt Optikrik O, I, II, III: Dải Đo, Cách Chọn Cỡ Và Quy Trình Đo Lực Căng Dây Curoa

Phần lớn dây curoa hỏng sớm không phải do chất lượng dây, mà do lực căng sai. Căng thiếu, dây trượt, nóng, mòn hông và kêu rít khi khởi động. Căng thừa, dây giãn nhanh, còn vòng bi motor và vòng bi máy công tác chịu tải hướng kính vượt mức, thường hỏng trước cả dây. Optibelt nhận định cách căng theo kiểu “ấn ngón tay cái” không đủ để đạt lực căng tối ưu.

Dụng cụ đơn giản nhất để biết chính xác lực căng của từng sợi dây thang là Optikrik, thước đo lực căng cơ khí của Optibelt với bốn cỡ O (0), I, II, III. Bài viết này giải thích cách chọn đúng cỡ Optikrik theo tiết diện dây và đường kính puly, cách đọc thang đo, trình tự đo trên nhánh dây, mối liên hệ giữa độ võng và lực căng tĩnh, và khi nào nên dùng máy đo tần số Optibelt TT thay cho Optikrik.

Optikrik là gì và hoạt động thế nào?

Optikrik là dụng cụ đo lực căng dây bằng tay, hoạt động bằng lò xo nén. Theo Optibelt, dụng cụ này dành cho người bảo trì trong trường hợp không có đủ dữ liệu bộ truyền để tính lực căng tối ưu: chỉ cần biết tiết diện dây và đường kính puly nhỏ là tra được giá trị lực căng cần đạt, sau đó dùng Optikrik đọc trực tiếp lực căng thực tế và chỉnh đế motor tăng hoặc giảm đến khi đạt.

Cấu tạo theo mô tả của Optibelt gồm:

Vòng cao su xỏ ngón tay và mặt ấn.
Lò xo nén bên trong thân.
Kim chỉ thị (indicator arm), giữ nguyên vị trí sau khi bật, đọc trên thang chia của thân.
Kẹp cài túi.

Nguyên lý: khi ấn lên lưng dây ở giữa nhánh, lực ấn tăng dần cho đến khi lò xo bật và phát ra tiếng “click”. Lực tại thời điểm bật phụ thuộc lực căng của dây, nên vị trí kim chỉ thị dừng lại cho biết lực căng tĩnh của sợi dây đó. Optikrik không cần pin và không cần biết khối lượng dây hay chiều dài nhánh.

Dải đo Optikrik O, I, II, III theo tài liệu Optibelt

Bốn cỡ Optikrik khác nhau ở độ cứng lò xo, nên dải đo khác nhau. Bảng dưới lấy theo Technical Manual của Optibelt (đơn vị N) và tài liệu bảo trì của Optibelt USA (đơn vị lbs):

Cỡ	Dải đo (N)	Dải đo (lbs)	Phạm vi dùng điển hình
Optikrik 0	70 – 150	15 – 35	Dây bản Z, bản A trên puly nhỏ
Optikrik I	150 – 600	30 – 150	SPZ, SPA, bản A, bản B, phần lớn bản SPB khi vận hành
Optikrik II	500 – 1.400	100 – 300	SPB, bản C, bản D, SPC puly nhỏ
Optikrik III	1.300 – 3.100	300 – 700	SPC, dây công suất cao tiết diện lớn

Hai điểm cần lưu ý. Thứ nhất, các dải đo chồng lấn ở 500–600 N và 1.300–1.400 N; khi đó chọn cỡ có giá trị cần đo nằm gần giữa dải. Thứ hai, ngay trong bảng tính bộ truyền mẫu của Optibelt, một bộ dây SPC có lực căng lắp mới khoảng 1.484 N và lực căng vận hành khoảng 1.142 N, nên được ghi phương pháp “Optikrik II + III”: cỡ III cho lần căng đầu, cỡ II cho lần kiểm tra lại. Với tổ bảo trì phụ trách nhiều loại máy, nên trang bị cả bộ bốn cỡ; tài liệu Optibelt USA cho biết hộp Optibelt Service Box có sẵn bộ Optikrik 0, 1, 2, 3 cùng dưỡng đo rãnh puly và thước dây.

Chọn cỡ Optikrik theo tiết diện dây và đường kính puly nhỏ

Cách chọn đúng là đi từ giá trị lực căng cần đạt, rồi mới chọn cỡ Optikrik có dải đo bao trùm giá trị đó. Bảng trích dưới đây là lực căng tĩnh tham khảo cho dây bọc vải tiêu chuẩn của Optibelt, tính cho khả năng truyền công suất tối đa trên mỗi dây, áp dụng khi không có dữ liệu bộ truyền chính xác:

Tiết diện	Đường kính puly nhỏ (mm)	Lắp mới (N)	Vận hành sau chạy rà (N)	Cỡ Optikrik gợi ý
Z/10	> 50 ≤ 71 / > 71 ≤ 100	120 / 140	90 / 110	0
A/13	≤ 80 / > 80 ≤ 100 / > 100 ≤ 132	150 / 200 / 300	110 / 150 / 250	0 hoặc I
B/17	≤ 125 / > 125 ≤ 160 / > 160 ≤ 200	300 / 400 / 500	250 / 300 / 400	I
C/22	≤ 200 / > 200 ≤ 250 / > 250 ≤ 355	700 / 800 / 900	500 / 600 / 700	II
SPZ	≤ 71 / > 71 ≤ 90 / > 90 ≤ 125	200 / 250 / 350	150 / 200 / 250	I
SPA	≤ 100 / > 100 ≤ 140 / > 140 ≤ 200	350 / 400 / 500	250 / 300 / 400	I
SPB	≤ 160 / > 160 ≤ 224 / > 224 ≤ 355	650 / 700 / 900	500 / 550 / 700	II (I khi ≤ 600 N)

Với puly lớn hơn giới hạn trên của từng tiết diện, Optibelt ghi rõ lực căng phải được tính theo dữ liệu bộ truyền, không tra bảng. Dây công suất cao cần lực căng lớn hơn đáng kể: theo cùng tài liệu, dây Blue Power tiết diện SPC trên puly nhỏ trên 375 đến 700 mm cần 3.100 N khi lắp mới và 2.400 N khi vận hành, đúng vào dải của Optikrik III.

Giá trị lắp mới chỉ dùng cho dây mới; căng lại dây đã chạy thì dùng cột vận hành.

Quy trình đo lực căng bằng Optikrik trên nhánh dây

Trình tự dưới đây theo hướng dẫn sử dụng của Optibelt, bổ sung các lưu ý trong tài liệu bảo trì của Optibelt USA:

Dừng máy và khóa an toàn, đảm bảo không ai khởi động được trong lúc đo.
Đẩy kim chỉ thị vào hết trong thân dụng cụ trước mỗi lần đo.
Đặt dụng cụ ở giữa nhánh dây, khoảng giữa hai puly, trên lưng dây. Với bộ nhiều dây, tốt nhất đo trên sợi ở giữa bộ. Mặt tì chỉ chạm một sợi dây, thân dụng cụ song song với hai hông dây.
Ấn chậm bằng một ngón tay lên mặt ấn; không cầm dụng cụ bằng nhiều ngón trong lúc đo, vì lực cầm làm sai kết quả.
Dừng ngay khi nghe hoặc cảm thấy tiếng “click” và nhả lực. Kim chỉ thị giữ nguyên vị trí đo.
Nhấc dụng cụ ra cẩn thận, không chạm vào kim, rồi đọc giá trị.
Tăng hoặc giảm lực căng theo kết quả, lặp lại phép đo đến khi đạt giá trị yêu cầu.

Trước khi đo, nên quay puly bằng tay vài vòng để dây ngồi đều vào rãnh và lực căng phân bố đều giữa hai nhánh. Hai puly lệch thì dù lực căng đúng, dây vẫn mòn một bên hông; phần căn chỉnh xem trong bài hướng dẫn căn chỉnh và căng dây curoa Optibelt.

Cách đọc thang đo Optikrik cho đúng

Theo Optibelt, giá trị lực căng được đọc tại đúng điểm mà mép trên của kim chỉ thị cắt qua thang chia. Tài liệu Optibelt USA hướng dẫn chi tiết hơn: xoay dụng cụ sang ngang để thấy rõ điểm mặt trên của kim cắt thang, đánh dấu điểm đó (bằng mắt hoặc bằng móng tay cái), sau đó xoay lại để đọc số.

Các lỗi đọc thường gặp tại hiện trường:

Đọc theo mép dưới hoặc giữa kim: lệch một vạch chia, với Optikrik III có thể là sai lệch vài chục Newton.
Chạm vào kim khi nhấc dụng cụ: kim trượt, giá trị mất. Phải đo lại từ đầu, sau khi đẩy kim về.
Ấn tiếp sau tiếng click: kim bị đẩy xa hơn, kết quả cao hơn thực tế.
Đọc khi kết quả nằm sát mép dải đo: độ tin cậy thấp hơn; nên đổi sang cỡ có giá trị nằm gần giữa dải.

Kết quả đọc được là lực căng tĩnh trên một sợi dây, cùng đơn vị với bảng lực căng của Optibelt, nên đem so trực tiếp với cột lắp mới hoặc cột vận hành.

Lực căng tĩnh, độ võng và lực thử: mối liên hệ

Optibelt đưa ra ba nhóm phương pháp kiểm tra lực căng dây thang: đo độ võng nhánh dây dưới lực thử, đo trực tiếp bằng thước như Optikrik, và đo tần số dao động. Cả ba cùng hướng tới một đại lượng: lực căng tĩnh tối thiểu T trên mỗi dây, tính theo công thức của Optibelt:

T ≈ 500 x (2,02 − c₁) x P_B / (c₁ x z x v) + k x v²

trong đó P_B là công suất tính toán (kW), c₁ là hệ số góc ôm, z là số dây, v là vận tốc dây (m/s), k là hằng số lực ly tâm theo tiết diện. Khi lắp mới, bộ truyền được căng với 1,3 x T.

Với phương pháp độ võng, từ T tra biểu đồ của Optibelt ra độ võng E trên 100 mm chiều dài nhánh dưới lực thử f, rồi tính độ võng thực tế E_a ≈ E x L / 100, với L là chiều dài nhánh. Lực thử và hằng số k theo Optibelt:

Tiết diện	SPZ	SPA	SPB	SPC	Z/10	A/13	B/17	C/22	D/32
Lực thử f (N)	25	50	75	125	15	25	50	100	150
Hằng số k	0,07	0,12	0,19	0,37	0,06	0,11	0,20	0,33	0,67

Ví dụ trong bảng tính mẫu của Optibelt cho bộ truyền quạt 8 dây SPC 6300 Ld, nhánh dây dài khoảng 2.189 mm: lực căng tĩnh mỗi dây 1.484 N khi lắp mới và 1.142 N khi vận hành; tương ứng với phương pháp độ võng là lực thử 125 N, độ võng 41 mm và 51 mm; với máy đo tần số là 14,3 Hz và 12,6 Hz. Ba phương pháp mô tả cùng một trạng thái; Optikrik cho ra ngay T mà không cần tra biểu đồ. Phương pháp độ võng bằng dụng cụ chuyên dùng được giới thiệu trong bài Optibelt Deflection Gauge và Service Kit.

Khi nào dùng Optikrik, khi nào dùng máy đo tần số Optibelt TT?

Optibelt TT đo lực căng gián tiếp qua tần số dao động riêng của nhánh dây: gõ nhẹ cho dây rung, đầu đo đặt phía trên dây, máy hiển thị tần số bằng Hz. Lực căng tính theo T = 4 x k x L² x f², với k là khối lượng dây trên mét (kg/m), L là chiều dài nhánh (m), f là tần số (Hz). Theo Optibelt, mẫu TT mini S đo từ 10 đến 600 Hz, sai số ±1 % trong dải 10–400 Hz, và dùng được cho dây thang, dây nhiều rãnh và dây răng.

Tiêu chí	Optikrik	Optibelt TT
Nguyên lý	Cơ khí, lò xo, đọc trực tiếp N	Đo tần số, tính ra N
Dữ liệu cần biết	Tiết diện, đường kính puly nhỏ	Khối lượng dây trên mét, chiều dài nhánh
Loại dây theo tài liệu Optibelt	Dây thang (bảng lực căng V-belt)	Dây thang, dây nhiều rãnh, dây răng
Tiếp xúc dây	Có, ấn lên lưng dây	Không tiếp xúc
Nguồn điện	Không cần	Pin

Kinh nghiệm áp dụng:

Dùng Optikrik cho dây thang đơn trên bơm, quạt, máy nén thông dụng; khi cần kiểm tra nhanh trên tuyến bảo trì; khi không có thông số khối lượng dây.
Dùng TT cho dây răng và dây nhiều rãnh; cho nhánh dây khó với tay ấn vào; khi cần ghi số liệu so sánh giữa các lần đo.
Dây ghép Kraftband: Optibelt cho biết phương pháp đo độ võng không lý tưởng cho kraftband và khuyến nghị phương pháp “độ giãn dài” (đánh dấu và đo độ giãn trên lưng dây). Xem thêm bài về dây ghép KB Kraftband.

Lịch kiểm tra lực căng sau khi lắp dây

Dây mới luôn có giai đoạn giãn ban đầu. Optibelt khuyến nghị:

Lắp mới: căng theo giá trị lắp mới (hoặc 1,3 x T nếu tính theo dữ liệu bộ truyền), quay vài vòng rồi kiểm tra lại.
Sau 0,5 đến 4 giờ chạy đầy tải: kiểm tra và căng lại lần đầu, lúc này phần giãn ban đầu đã xảy ra.
Sau khoảng 24 giờ vận hành: nên kiểm tra thêm một lần, nhất là với máy không chạy liên tục đầy tải. Sau đó khoảng cách giữa các lần kiểm tra có thể kéo dài đáng kể.
Định kỳ: tài liệu bảo trì Optibelt USA gợi ý kiểm tra bộ truyền khoảng 3 đến 6 tháng một lần, gồm lực căng, độ mòn rãnh puly và căn chỉnh.

Trong mỗi lần kiểm tra, căn chỉnh lại puly bằng thước thẳng hoặc Optibelt Laser Pointer II nếu đế motor đã bị dịch. Theo Optibelt, độ trượt ở tải định mức không nên vượt 1 %; trên 2 % tuổi thọ dây giảm rõ rệt. Quy trình tổng thể của một lần bảo trì bộ truyền có trong bài quy trình bảo trì và cách căng dây curoa Optibelt. Các dụng cụ đo khác xem tại danh mục dụng cụ Optibelt.

Câu hỏi thường gặp về Optikrik

Dùng một cỡ Optikrik cho mọi loại dây được không?

Không. Mỗi cỡ chỉ đo chính xác trong dải của nó: cỡ 0 từ 70 đến 150 N, cỡ I từ 150 đến 600 N, cỡ II từ 500 đến 1.400 N, cỡ III từ 1.300 đến 3.100 N. Dây bản Z cần cỡ 0, còn dây SPC công suất cao cần cỡ II hoặc III.

Optikrik đo trên bộ nhiều dây như thế nào?

Đo trên từng sợi, mỗi lần chỉ cho mặt tì chạm một dây; theo Optibelt, tốt nhất đặt trên sợi ở giữa bộ. Nếu các sợi chênh lệch lực căng rõ rệt, bộ dây đã giãn không đều và nên thay cả bộ.

Có dùng Optikrik cho dây răng được không?

Tài liệu Optibelt trình bày Optikrik cùng bảng lực căng cho dây thang. Với dây răng và dây nhiều rãnh, nên dùng máy đo tần số Optibelt TT theo giá trị tính toán cho từng bộ truyền.

Liên Hệ Mua Optikrik Optibelt Chính Hãng Tại Phước Toàn

Một bộ Optikrik đúng cỡ giúp tổ bảo trì căng dây curoa theo số liệu thay vì cảm giác tay, giảm hỏng dây và hỏng vòng bi ngoài kế hoạch. Mua dụng cụ chính hãng từ đại lý chính thức đảm bảo thang đo khớp với bảng lực căng của Optibelt.

Công ty TNHH Kỹ Thuật và Thương Mại Phước Toàn — Đại lý phân phối chính thức dây curoa Optibelt (ARNTZ OPTIBELT GROUP — Đức) tại thị trường Việt Nam.

🏢 Kho hàng sẵn đa dạng mã số: thước đo lực căng Optikrik 0, I, II, III; máy đo tần số Optibelt TT; Laser Pointer II; hộp dụng cụ Service Box cùng dây curoa Optibelt các tiết diện.
📜 Cam kết hàng chính hãng: đầy đủ CO/CQ từ nhà sản xuất Đức.
🔧 Tư vấn tra mã thay thế miễn phí: biết mã cũ trên dây hoặc thông số máy (đường kính puly, khoảng cách trục, tốc độ, công suất), Phước Toàn tính và đề xuất mã Optibelt phù hợp.
🚚 Giao hàng toàn quốc: giao nhanh trong ngày tại TP.HCM; vận chuyển đến Bình Dương, Đồng Nai, Hà Nội, Đà Nẵng và các tỉnh thành.

Thông tin liên hệ đặt hàng & nhận báo giá nhanh trong 30 phút:

🌐 Website: phuoctoan.vn
📞 Hotline: 0906 879 619 — Zalo kỹ thuật (Mr. Tam): 098 3322 729
📧 Email: info@phuoctoan.vn — sales@phuoctoan.vn
🗂️ Xem sản phẩm: Optikrik O, I, II, III chính hãng
🔗 Liên hệ: Trang liên hệ
📍 Địa chỉ: 1F4 Đường số 10, Cư xá Đài Ra Đa, P. Phú Lâm (Q.6 cũ), TP.HCM

💡 Chưa biết dùng Optikrik cỡ nào? Gửi tiết diện dây, đường kính puly nhỏ và số dây qua Zalo 098 3322 729 (Mr. Tam), kỹ thuật viên Phước Toàn tra lực căng khuyến nghị và báo giá trong 30 phút.

✅ 100% chính hãng, có CO/CQ | Tư vấn kỹ thuật & tra mã thay thế miễn phí | Giao hàng toàn quốc